Paarden

Uitbeelding van landbouwpaarden.

uit 1990 tot 2024 (klik op de afbeelding om het werk groter te bekijken)
stuur een bericht

Boerenwelstand

2024

Friese aanspanning

Niet te stoppen

2024

Ploegpaarden op weg naar de boerderij.

Zondagsrust

2024

Trekpaardmerrie met veulen en hond.

Heidi en haar dochter Sabrina

2022

De laatste Boerenpaarden van de Hoeksche Waard.

Reddingbootpaarden

2022

Verspreid over de jaren maakte ik meerdere fietstochten op het Waddeneiland Ameland en bezocht in Hollum het reddingsstation (boothuis). Wanneer het noodsignaal klonk, in vroegere dagen de stoomfluit van de melkfabriek, trokken tien paarden vanhier de op een rupswagen verankerde reddingboot (totaalgewicht twaalf ton) naar het strand. Bij een reddingsactie voor opvarenden van een zeiljacht kwamen acht paarden om het leven. Na de lancering van de reddingboot schoot de bootwagen met een gewicht van zes ton door, belandde in een mui (geul tussen twee zandbanken, onder het watervlak) en zakte naar een diepte van acht meter. De twee sliphaken die er voor moeten zorgen dat in een noodsituatie de paarden direct losgekoppeld kunnen worden, bleken muurvast te zitten. De paarden voerden een doodsstrijd om boven water te blijven, de absolute onmacht van de omstanders om te kunnen ingrijpen. Veel eilandbewoners waren droef te moede, bij de begrafenis van de paarden in de duinen huilden mensen. Bij een van mijn latere fietstochten was ik ooggetuige van een oefening met de reddingbootpaarden. De twee afgebeelde Bovenlanders ( Groninger/Oldenburger afstamming) waren samen met zes andere paarden opgeleid tot reddingbootpaard. Voor dit werk zijn sterke, zware en tegelijkertijd energieke paarden nodig; zij moeten tevens over een moedig karakter en evenwichtig temperament beschikken. De verdronken paarden waren er uitzonderlijk geschikt voor. Bij het oefenen met nieuwe combinaties paarden ging het heel wat keren mis; paarden die uit angst bleven steigeren, te onstuimig waren bij het aanzetten of zij die zonder problemen wilden trekken maar met geen mogelijkheid de zee in te krijgen waren. De twee getoonde merries doezelden na de zware inspanning, zij wachtten op het strand op de terugkeer van de gelanceerde reddingboot. Deze wordt na een stukje proefvaren door een paar paarden op de bootwagen getrokken.   

Moederdrift

2021

In vroegere dagen werd bij het eggen van kleigronden voor een twee- of driespan gekozen. Kleine percelen met lichte zandgrond konden met een enkel paard of tweespan worden geëgd. Het kiezen voor een vierspan heeft in dit geval een bijzondere reden; de twee zogende merries uit het span blijven in conditie en hun veulen kan geleidelijk wennen aan de komende speentijd. Onder aanvoering van de veulenmerries versnelt het span bij iedere gang richting boerderij, het tempo. De op stal achtergelaten veulens hinniken zich schor; hun bescherming biedende moeder is uit beeld en ze kunnen niet drinken. Zoals bij de meeste zoogdieren is ook bij paarden de wederkerige liefde tussen moeder en jong sterk; merries kunnen tot verzet komen of op zijn minst erg onrustig worden als men ze van hun veulen scheidt. Meerdere keren was ik hiervan getuige, bovendien deelden landbouwers hun ervaring met mij.  

Walcherse trekpaarden

2020

In West-Europa is het landbouwpaard een zeldzame verschijning geworden. Doch verspreid over de wereld zijn er duizenden gezinnen die voor hun inkomen volledig afhankelijk zijn van werkdieren; gemechaniseerde tractie is voor hen onbetaalbaar. Mensen uit o.a. India en Egypte die in extreme armoede leven, kunnen hun paard, muildier of ezel dan ook nauwelijks zorg bieden. Brooke Hospital for Animals biedt op allerlei manieren hulp aan deze gezinnen waardoor hun onmisbare dieren gered worden of minder ernstig lijden.

Overrompeling

2018

Het moet er maar van komen, de veehouder trekt de stoute schoenen aan. Twee 2-jarige trekpaardmerries worden vandaag beleerd. Voor de eerste keer zijn zij ingespannen voor de cultivator (werktuig om de akkergrond te breken); in het midden loopt de 4-jarige Vanessa in de rol van instructrice. Al lopen de jonge paarden nog met onvaste benen, het cultivateren gaat probleemloos. Deze mastodonten met hun onvoorstelbare lichaamskrachten, blijven rustig en doen geen enkele poging om los te breken. Zomaar willekeurig worden er haken geslagen waarbij de leidmerrie de twenters in de goede richting duwt en trekt. Overkruisen of overstappen, zo gracieus als alleen schaatsers dat kunnen. Na een halfuurtje worden de paarden losgekoppeld en komen voor de ploeg te staan, die dieper inwerkt en daardoor meer wrijvingsweerstand biedt. In het geaccidenteerde terrein verrassen de paarden en een haas elkaar. Bij deze overrompeling zet de haas het op een lopen, de jonge paarden houden even de pas in om vervolgens onverstoorbaar verder te gaan. Dergelijke taferelen nam ik ook waar bij andere aanspanningen met trekpaarden. Bij het veldwerk was er niets dat hen uit balans kon brengen; niet die haas in dekking die eensklaps vlak voor hun hoeven weg stoof en ook niet die fazantenhaan die vanuit de akkervegetatie met gekakel, klapwiekend en snorrend bijna loodrecht voor hun neuzen opsteeg. Een ander driespan dat sleepwerk verrichtte langs een boerensloot, negeerde volkomen de overdreven schrikreactie van een koppel wilde eenden dat vanachter het slootriet luid snaterend, met zwiepende vleugelslagen tegen het water, op de wieken ging.

Noordelijke aangelegenheid

2015

Warmbloedpaard voor arrenslede

Sara

2015

SARA, het laatste boerenpaard van Midden-Limburg. Zodra Sara de bellen van het haam hoort, draaft ze naar het weidehek. Met een schommelende derrière stapt ze vanaf de dorpsboerderij opgetuigd naar het buitengebied; bij iedere stap zijn de heldere klanken van de bellen te horen. Uit zichzelf stopt ze bij een akker met aspergebedden, haar werkterrein. Zij zal het werk doen waar ze voor is opgeleid, zonder te murmureren of verzet te bieden. Gewoon aan de slag gaan, geen poespas. Met een planet worden de looppaden tussen de bedden geploegd. De gaten in de bedden, die ontstaan bij het steken van de asperges, kunnen met de losse grond worden opgevuld. Het boerengezin is voor de veldwerkzaamheden afhankelijk van de inzet van Sara. Naburige boeren maken eveneens gebruik van haar kracht en werklust wanneer hun aspergeveldjes geploegd of jonge aspergeplanten aangeaard moeten worden. Wanneer zij acte de présence geeft, is er geen microfonist die ten overstaan van publiek haar naam scandeert. Na het veldwerk geen applaus voor haar prestatie. De naam van een sponsor zal nooit met haar naam verbonden worden.

Controle van de drachtige merrie

2010

GELUK BIJ PECH ‘Je zult meer langs de weg komen te staan, want de contactpunten en zo te zien de ketting moeten vervangen worden. In het land worden tal van cursussen Motoronderhoud gegeven, misschien wel een goed idee’. Dat idee van de wegenwachter vond ik niet zo denderend, wel zijn verwijzing naar een boerderij in Brabant waar broers van hoge leeftijd alle werk met trekpaarden deden. Ongeveer tweehonderd keer bezocht ik adressen in Nederland en Vlaanderen waar men met paarden werkte; het adres van de wegenwachter was wel heel bijzonder. De vier broers waren noeste werkers met uitgebouwde ruggen, veroorzaakt door de roofbouw die ze op hun lichaam pleegden. In het ene seizoen werkten ze zich in het zweet bij de hooibouw, in het andere brachten ze met hun paarden in een nevelig ochtendgloren een weiland aan snee (omploegen) en stopten daar pas mee in de schemer wanneer fazanten vanuit de dekking van het gewas op afstand achter hen aan kuierden op zoek naar wormen. Voor elk afscheid liep ik met hem het weiland op of de stal in om de paarden te begroeten. Met de stallamp kijken of de hoogdrachtige merrie net heeft gekegeld, dan kan ik besluiten langer te blijven. Aan de spenen verschijnen harsachtige druppels, de aankondiging van een naderende geboorte. De wegenwachter heeft wel gelijk gehad . Meerdere keren heb ik op een rotonde, voor stoplichten en precies voor een vol bezet caféterras in Het Gooi voor schut gestaan doordat mijn oude, warmgedraaide motorfiets afsloeg en met de kickstarter niet meer aan de praat te krijgen was. Op een paar adressen hebben boeren en ook nog een loonwerker meegeholpen bij het aanduwen. Voor een habbekrats verkocht ik de motorfiets aan een liefhebber die vertelde net zoveel sleutelaar als rijder te zijn. De motorfiets kreeg een beter tehuis.

Rustig laten schreeuwen

1994

Slipjacht

Zeldzame kleurencombinatie

1990

Vierspan Trekpaarden voor de eg